Ομιλία Θεοφιλεστάτου Επισκόπου Αμαθούντος

κ. Νικολάου στην γιορτή των Τριών Ιεραρχών

του Λυκείου Αγίας Φυλάξεως – 29/01/2026

Θα ήθελα, καταρχάς, να ευχαριστήσω θερμά τη Διεύθυνση του σχολείου για την τιμητική πρόσκληση στη σημερινή εκδήλωση, καθώς και για την ευκαιρία που μου δίνεται να απευθυνθώ σε εσάς. 

Η εορτή των τριών Ιεραρχών έχει ταυτιστεί με την εορτή των Γραμμάτων - Παιδείας και δικαίως βέβαια.

Οι τρεις Ιεράρχες είναι από τις πιο σημαντικές μορφές της Εκκλησίας μας, τόσο για την άγια ζωή τους και την προάσπιση της Ορθόδοξης διδασκαλίας της Εκκλησίας μας, όσο και για τη γενικότερη πνευματική – κοινωνική - φιλανθρωπική δράση και προσφορά τους.

Όσον αφορά όμως τη σχέση τους με την παιδεία και τα γράμματα, μας έδειξαν ποια είναι η αληθινή παιδεία και ποιος ο πραγματικά μορφωμένος και ολοκληρωμένος άνθρωπος. Δεν δίστασαν να χρησιμοποιήσουν την αρχαία φιλοσοφία ώστε να εκφράσουν την ορθόδοξη διδασκαλία, αλλά και γενικότερα στο ποιμαντικό και κατηχητικό έργο τους, χωρίς βεβαίως να αλλοιώσουν την Ορθόδοξη πίστη και διδασκαλία. 

Δεν ήταν οι τρεις ιεράρχες απλώς άγιοι και ενάρετοι άνθρωποι, ούτε παντογνώστες και πανεπιστήμονες, θα λέγαμε για την εποχή τους, αλλά φωτισμένοι άνθρωποι που υπέδειξαν και υποδεικνύουν σε όλους μας μέχρι σήμερα την αξία και τον σκοπό της παιδείας μέσα από τα πρωτοποριακά για την εποχή τους έργα και λόγους τους, που είναι διαχρονικά και επίκαιρα και έχουν να πουν πολλά και σε μας σήμερα. 

 Δεν θαυμάζουμε τους τρεις Ιεράρχες ως ωραία και αξιόλογα αρχαία εκθέματα σε ένα μουσείο, αλλά ως πνευματικούς δείκτες και οδοδείκτες και για μας σήμερα. Και αυτό γιατί μπορεί να αλλάζουν οι εποχές, ο τρόπος επικοινωνίας μας, να αναπτύσσονται οι τέχνες και οι επιστήμες, με αποκορύφωμα το μεγάλο επίτευγμα της τεχνητής νοημοσύνης (που όλα βέβαια τελικά δοκιμάζονται στην πορεία) αλλά το νόημα και ο σκοπός της ζωής του ανθρώπου παραμένει πάντοτε ο ίδιος. Να μοιάσει στο Θεό - Πατέρα του στην αγάπη, την ταπείνωση και τη συγχωρητικότητα. Όχι απλώς να συμπληρώσει ένα βιολογικό κύκλο και να πετύχει κάποια πράγματα που θα έχουν ημερομηνία λήξεως, αλλά να έχουν αντίκρισμα ακόμη και πέραν από το βιολογικό θάνατό του. 

 Έβλεπαν οι τρεις ιεράρχες τον κάθε άνθρωπο ως εικόνα Θεού γι’ αυτό και μαζί με την πνευματική καθοδήγηση και διδασκαλία τους, πρόσφεραν στους ανθρώπους ανιδιοτελώς και την οικονομική - υλική – κοινωνική βοήθεια και προσφορά τους και οποιαδήποτε άλλη ανάγκη είχαν οι άνθρωποι, υπακούοντας και εφαρμόζοντας έμπρακτα την εντολή της αγάπης.

Δεν δίσταζαν, κυρίως ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, να ελέγξουν αυτούς που αδικούσαν τους άλλους, τους πλούσιους που αδιαφορούσαν μπροστά στις ανάγκες των φτωχών και κατατρεγμένων.

Θα μου πείτε βέβαια πολύ ωραία όλα αυτά. Τί έχουν να πουν σήμερα, σε εμάς τους μαθητές του 21ου αιώνα, της εποχής της τεχνητής νοημοσύνης και όλων των άλλων επιτευγμάτων αυτοί που έζησαν τόσους αιώνες πριν;

Λένε παιδιά μου οι άγιοι και σε εσάς, αλλά και σε όλους μας ότι η μόρφωση δεν είναι απόκτηση γνώσεων και δεξιοτήτων μόνο, αλλά κάτι ανώτερο και σημαντικότερο. Χωρίς να τα μηδενίζουμε αυτά, πρέπει παράλληλα να καλλιεργήσουμε το χαρακτήρα και την προσωπικότητά μας. Γνώση χωρίς την αρετή είναι άχρηστη και επικίνδυνη μας λένε. Γι’ αυτό και πρέπει να καλλιεργήσετε τις αξίες και τις αρετές, όπως την αγάπη, τον αλληλοσεβασμό, τη δικαιοσύνη, τη σωφροσύνη και τις υπόλοιπες που εξυψώνουν, καταξιώνουν και ομορφαίνουν την ανθρώπινη μας ύπαρξη και ζωή.

Χρησιμοποιώντας οι τρεις ιεράρχες, το παράδειγμα της μέλισσας, η οποία επιλεκτικά παίρνει από τα λουλούδια που πρέπει τη γύρη και παράγει το μέλι, έτσι και εσείς να μην δέχεστε αβασάνιστα και χωρίς κριτική σκέψη το καθετί που σας προσφέρουν το διαδίκτυο, η μόδα, ή άλλοι επιτήδειοι που εκμεταλλεύονται την απειρία σας για το πραγματικό πρόσωπο της κοινωνίας, όπως και το απονήρευτο εξαιτίας της νεανικότητας σας και σας παρασύρουν όχι απλώς σε πλάνες και επικίνδυνες θεωρίες, αλλά και συνήθειες και τρόπο ζωής που σκοτώνουν και την ψυχή σας, αλλά όχι λίγες φορές απειλούν και την ίδια τη ζωής σας.

Η ελευθερία, το αυτεξούσιο, η βούληση, η δυνατότητα επιλογής, είναι αυτά που καταξιώνουν τον κάθε άνθρωπο ως μοναδικό και ανεπανάληπτο και δίνουν την πραγματική αξία στην ανθρώπινη υπόσταση του και αυτά πρέπει να τα αξιοποιείτε και προστατεύετε.

Μπροστά στη θεωρία ακόμη ότι δεν μπορεί να συμβιβαστεί η πίστη- θεολογία με την επιστήμη και ότι συγκρούονται τα δύο έρχεται ο Μέγας Βασίλειος να μας πει και σήμερα ότι η σύγκρουση είναι φαινομενική. Η Θεολογία – Εκκλησία θα μας πει το ποιος έπλασε τον κόσμο - όλη την κτίση και δημιουργία του Θεού και η επιστήμη, το πώς. Παραμένοντας πάντα ο καθένας μέσα στο δικό του χώρο και όρια.

Μπροστά στο κατά τα άλλα ομολογουμένως μέγα επίτευγμα όπως είπαμε και προηγουμένως της τεχνητής νοημοσύνης και τη μεγάλη προσφορά του προς τις επιστήμες και την ανθρώπινη ζωή γενικότερα, έρχονται οι τρείς Ιεράρχες με την όλη διδασκαλία τους, να μας πουν ότι δεν μπορούμε να απολυτοποιήσουμε, ειδωλοποιήσουμε και θεοποιήσουμε το όποιο ανθρώπινο επίτευγμα και να υποτιμήσουμε ή αντικαταστήσουμε τον άνθρωπο, που είναι το τελειότερο δημιούργημα του Θεού. Ο άνθρωπος είναι η κορωνίδα όλης της κτίσης και δημιουργίας του Θεού.

Αυτό λοιπόν είναι το νόημα για το οποίο τιμούμε τους αγίους μας και τους συνδέουμε με την παιδεία και τα γράμματα. Να μελετήσουμε τους λόγους και τη διδασκαλία τους, να δούμε το πνεύμα τους, το πνευματικό φρόνημα και ήθος τους και να εμπνευστούμε και εμείς στη ζωή μας από αυτούς.

Σε έναν κόσμο όπου επικρατεί ο ορθολογισμός, ο υλισμός, η χρησιμοθηρία, το συμφέρον η αποϊεροποίηση του ανθρωπίνου προσώπου, η ισοπέδωση αξιών και θεσμών και η απαξίωσή τους από τους νέους, κυρίως λόγω της υποκριτικής και ασυνεπούς ζωής ημών των μεγαλυτέρων, όπου και στη μικρή μας πατρίδα, αλλά και στον κόσμο ολόκληρο επικρατεί ο νόμος της ζούγκλας, δηλαδή «ο θάνατός σου η ζωή μου» έρχονται οι τρεις Ιεράρχες να μας δείξουν την αξία της παιδείας και την ομορφιά της ζωής, όταν την δούμε με τη σωστή προοπτική της, αλλά και όταν την μπολιάσουμε με τους χαριτωμένους αγιοπνευματικούς λόγους των μεγάλων αυτών Πατέρων, αλλά και του Ευαγγελίου γενικότερα.

Τότε και αυτή η απογοήτευση, ακόμη και απελπισία που αισθανόμαστε πολλές φορές στην ζωή μας, με όλα αυτά που γίνονται γύρω μας γίνεται δύναμη και πείσμα να προσπαθήσουμε ο καθένας από τη θέση και τις δυνατότητές του να βοηθήσουμε να γίνει καλύτερος αυτός ο κόσμος όπου να επικρατεί η αγάπη και η αδελφοσύνη παντού.

Εύχομαι να σας φωτίσει ο Θεός στο ιερό και σημαντικό αυτό έργο της μόρφωσής σας και οι τρεις Ιεράρχες να σας εμπνέουν και καθοδηγούν πάντοτε.

Twitter